“Η εικόνα και το λεξιλόγιο του “υφαίνω” είναι στην αρχαία σκέψη φορτισμένο με σημασίες, οι οποίες επιτρέπουν να κατανοήσουμε μια ολόκληρη σειρά φαινομένων, και ιδιαίτερα τη σύσταση του κοινωνικού “ιστού”.
Όταν ο Πλάτων θέλει να δείξει πως συγκροτείται μια πόλις, λέει ότι χρειάζεται ένας βασιλιάς-υφαντής. Γιατί; Όταν μαθαίνεις να υφαίνεις, υπάρχει το στημόνι, στοιχείο αρσενικό, και το υφάδι, στοιχείο θηλυκό. Το στημόνι είναι κατακόρυφο, μια κλωστή τεντωμένη, γερή, που την κρατούν στη θέση της βάρη που είναι δεμένα στην άκρη με ένα είδος τενόντων, όπως οι τένοντες του σώματος με τους οποίους τους συγκρίνει ο Αριστοτέλης.
Στην ορφική λογοτεχνία επίσης, ο μίτος, η λέξη που δηλώνει το στημόνι, μπορεί να σημαίνει το ανδρικό μόριο ή το σπέρμα. Σε ορισμένα αγγεία μάλιστα, δίπλα σε μία γυναικεία μορφή, παριστάνεται ένα νεαρό αγόρι που αντιπροσωπεύει το αρσενικό στοιχείο και ονομάζεται μίτος. Το υφάδι, αντίθετα, είναι θηλυκό.
Διαθέτουμε λοιπόν ένα πλαίσιο όπου το αρσενικό και το θηλυκό συνυφαίνονται όπως το κατακόρυφο και το οριζόντιο, και όλη η διαδικασία αυτή έχει ως στόχο να δημιουργηθεί ένας ιστός από αυτά τα αντιθετικά στοιχεία. Αν, όπως λέει ο Πλάτων, ο βασιλιάς είναι υφαντής, είναι γιατί οι άνθρωποι τους οποίους πρέπει να συνενώσει σε μια κοινότητα με συνοχή και ομοψυχία εκπροσωπούν δύο αντίθετους τύπους: από τη μία, εκείνους που διαθέτουν ανδρεία, τους ενεργητικούς, τους βίαιους, και από την άλλη, εκείνους που διαθέτουν σωφροσύνη, τους πράους, τους συνετούς. Όλα αυτά τα διευθετεί κυρίως μέσω του γάμου, προσπαθώντας να μην ενώνει πάντοτε το ίδιο με το ίδιο, ειδάλλως όλα έχουν τελειώσει!
Στη συνέχεια, με την παιδεία, η οποία οφείλει να προβάλει ταυτόχρονα και την ανδρεία και την σωφροσύνη. Και δεν είναι μόνον αυτό: θα πρέπει να δημιουργήσει με το στημόνι και το υφάδι των δύο αυτών αντίθετων στοιχείων έναν ιστό ομοιογενή και συνεχή που να εμφανίζεται ένας κι ενιαίος. Γι’ αυτόν, όμως, τον λόγο, η αντιπαράθεση, είναι απαραίτητη. Το υφάδι κινείται μπρος-πίσω, μπρος-πίσω. Και, κατά κάποιον τρόπο, η εικόνα αυτή της δημιουργίας ενός κοινωνικού, συλλογικού ιστού είναι και η εικόνα που είχαν οι αρχαίοι Έλληνες για τη φιλία: είναι πράγματι μια μορφή φιλίας, διότι και η φιλία προϋποθέτει αυτήν τη δουλειά και αυτήν την ένταση μεταξύ αντιθέτων.
Με τον ίδιο τρόπο συγκροτούμε τον εαυτό μας, προσπαθώντας να ενώσουμε αυτό που έρχεται από κάθε κατεύθυνση … και η δύναμη κι η αντοχή μας είναι προϊόν της συνύφανσης στοιχείων ετερογενών, εντελώς διακριτών. Είναι ακόμα ένα είδος αγώνα, αυτό που συναντάς στη φιλία. Η φιλία υφαίνεται. Το ίδιο ισχύει και στον έρωτα, ο οποίος δεν θα είχε αυτήν την ένταση δίχως την πιθανότητα της ρήξης.”
Απόσπασμα από το βιβλίο: “Ανάμεσα στον μύθο και την πολιτική” του Jean – Pierre Vernant.