Ο Άρτος και ο Οίνος στην αρχαιότητα

Το ψωμί συνόδευε όλα τα γεύματα της ημέρας. Άρτο οι αρχαίοι ονόμαζαν το άσπρο ψωμί από σιτάρι, που ήταν είδος πολυτελείας. Στην καθημερινή διατροφή τους έτρωγαν τη μάζα, ψωμί από κριθάρι ζυμωμένο σε γαλέτες. Στη ζύμη έβαζαν διάφορα καρυκεύματα όπως μάραθο, δυόσμο και μέντα. Ανάλογα με τον τρόπο παρασκευής και ψησίματος ποίκιλλαν και οι ονομασίες του ψωμιού. Στις μεγάλες πόλεις υπήρχαν φούρνοι όπου έβρισκες άρτο, μάζα, άλφιτα (πλιγούρι), εγκρίδες (τηγανίτες βουτηγμένες στο λάδι και στο μέλι), δίπυρον (παξιμάδι), φυστή μάζα (φουσκωτά παξιμάδια), τυρόψωμο, γλυκίσματα από ζύμη, σουσάμι και μέλι καθώς και λαγάνες. Οι αθηναϊκοί φούρνοι ήταν ονομαστοί για τα γλυκίσματα και τους πλακούντες (πίτες).

Το κρασί πινόταν στο τέλος των γευμάτων και των συμποσίων. Τότε ήταν η ώρα των μεγάλων και σοβαρών συζητήσεων, οι οποίες απαιτούσαν διαύγεια πνεύματος. Έτσι το κρασί έπρεπε να είναι πάντα αραιωμένο με νερό, ορισμένες φορές θαλασσινό. Οι καλοί τρόποι, μάλιστα, απαιτούσαν σε ένα μέρος κρασιού να προστίθενται τρία μέρη νερού. Το νερό ήταν χλιαρό ή παγωμένο ανάλογα με την εποχή. Μερικές φορές έριχναν μέσα χιόνι που έφερναν από τα βουνά και το διατηρούσαν μέσα σε άχυρα. Τα καλά σπίτια διέθεταν ειδικά αγγεία, τους ψυκτήρες, για την ψύξη του κρασιού, και τους κρατήρες, για την ανάμειξη νερού και κρασιού. Από αυτούς οι δούλοι με μακριές κουτάλες, πήλινες, ξύλινες ή μεταλλικές, γέμιζαν τα ποτήρια των καλεσμένων.

Τα ακριβότερα κρασιά στο εμπόριο ήταν τα χιώτικα, τα θασιώτικα, της Πεπαρήθου (σκοπελίτικα), της Νάξου, της Λήμνου, της Ακάνθου (Θράκης), της Ρόδου και της Μιλήτου. Το κρασί της Θάσου ήταν θαυμάσιο στη γεύση γιατί ήταν καρυκευμένο. Έβαζαν στο πήλινο δοχείο αλεύρι ζυμωμένο με μέλι, ώστε το κρασί να παίρνει άρωμα και γλυκύτητα από τη ζύμη.

Εικ: Κύλικα του ζωγράφου του Δούριδος με παράσταση νεαρού, με βαλάντιο στο χέρι, δοκιμάζει κρασί με σπόγγο που βουτά στο στόμιο ενός αμφορέα οινοπαραγωγικού εργαστηριού. 5ος αι. Fogg Art Museum του Πανεπιστημίου Harvard.

Πηγή: Υπουργείο Πολιτισμού, Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών.